,

Kiedy mężczyzna może iść na wcześniejszą emeryturę? Warunki w 2026 roku

Powszechny wiek emerytalny mężczyzny w Polsce wynosi 65 lat. Wcześniej na emeryturę lub świadczenie przedemerytalne mogą przejść tylko osoby z określonych grup: pracujący w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (emerytura pomostowa), górnicy, funkcjonariusze służb mundurowych i żołnierze zawodowi, a także nauczyciele (świadczenie kompensacyjne).

Gmach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy ul. Działdowskiej w Warszawie

Powszechny wiek emerytalny mężczyzny w Polsce wynosi 65 lat. Wcześniej na emeryturę lub świadczenie przedemerytalne mogą przejść tylko osoby z określonych grup: pracujący w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (emerytura pomostowa), górnicy, funkcjonariusze służb mundurowych i żołnierze zawodowi, a także nauczyciele (świadczenie kompensacyjne). W listopadzie 2026 roku emerytury stażowe nadal nie obowiązują – projekty w tej sprawie czekają w Sejmie.

Poniżej zebraliśmy aktualne warunki dla mężczyzn na podstawie przepisów i informacji ZUS, MSWiA oraz dokumentów sejmowych. Każdy przypadek jest jednak indywidualny – o prawie do świadczenia zawsze decyduje organ emerytalny po analizie dokumentów.

Artykuł w skrócie

Wcześniejsza emerytura to wyjątek dla wybranych zawodów

Bez pracy w szczególnych warunkach, w górnictwie, w służbach lub w szkole mężczyzna przechodzi na emeryturę w wieku 65 lat.

Pomostówka
60 lat, 25 lat stażu, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze
Górnicy
55 lat i 25 lat pracy górniczej i równorzędnej albo bez względu na wiek po 25 latach pracy pod ziemią
Mundurowi
15 lat służby (przyjęci przed 2013 r.) lub 25 lat służby (przyjęci później) – bez wymogu wieku
Emerytura stażowa
nie obowiązuje; projekty (40 lat stażu dla mężczyzn) są w komisji sejmowej

Wniosek: najpierw warto sprawdzić, czy wykonywana praca znajduje się w ustawowych wykazach, a następnie zweryfikować staż na koncie w ZUS.

Emerytura pomostowa – dla pracujących w szczególnych warunkach

Emerytura pomostowa przysługuje osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 roku, które wykonywały prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienione w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1696). Według ZUS mężczyzna musi spełnić łącznie następujące warunki:

01

Wiek

co najmniej 60 lat (dla części prac ustawa przewiduje odrębne zasady).

02

Staż ogólny

co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

03

Praca szczególna

co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

04

Praca po 2008 roku

wykonywanie takiej pracy także po 31 grudnia 2008 roku, w rozumieniu obecnych wykazów.

Ważna zmiana weszła w życie 1 stycznia 2024 roku: zniesiono wymóg wykonywania pracy szczególnej przed 1999 rokiem, przez co pomostówki przestały być świadczeniem wygasającym – mogą je uzyskać także osoby, które zaczęły pracę w szczególnych warunkach później. W 2026 roku trwały rozmowy o rozszerzeniu wykazów prac, ale do listopada nie przełożyły się one na zmianę ustawy.

ℹ️ Osoby, które przepracowały co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, ale nie skorzystały z wcześniejszej emerytury ani pomostówki, mogą mieć prawo do rekompensaty – dodatku do kapitału początkowego doliczanego przy emeryturze powszechnej.

Emerytura w szczególnych warunkach dla urodzonych przed 1969 rokiem

Mężczyźni urodzeni w latach 1949–1968, którzy do końca 1998 roku zgromadzili co najmniej 25 lat stażu, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach, mogą mieć prawo do tzw. wcześniejszej emerytury z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS po ukończeniu 60 lat. Warunkiem jest m.in. to, by nie byli członkami OFE albo złożyli wniosek o przekazanie środków z OFE na dochody budżetu państwa. W 2026 roku z tej ścieżki mogą korzystać już tylko mężczyźni z najmłodszych roczników, którzy kończą 60 lat.

Emerytura górnicza

Górnicy mają odrębne zasady w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Według ZUS mężczyzna może uzyskać emeryturę górniczą, jeżeli nie jest członkiem OFE (albo przekazał środki z OFE na dochody budżetu państwa) oraz:

WariantWiekStaż
Podstawowy55 lat25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej
Obniżony wiek50 lat25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej
Bez względu na wiekbrak wymogu25 lat pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

ℹ️ Na podstawie informacji ZUS o emeryturze górniczej na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2007 r.

Starszy mężczyzna siedzący samotnie na ławce w parku
Wcześniejsza emerytura zależy od rodzaju wykonywanej pracy i udokumentowanego stażu, a nie od samego wieku. Fot. jaocampoz, Wikimedia Commons, CC0

Służby mundurowe i wojsko

Funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, ABW i innych formacji mają własny system zaopatrzenia emerytalnego. Kluczowa jest data przyjęcia do służby:

Przed 1 stycznia 2013

15 lat służby

Funkcjonariusze przyjęci przed 2013 rokiem zachowują prawo do emerytury po 15 latach służby, bez wymogu wieku. Po osiągnięciu 25 lat służby po 1 stycznia 2025 roku mają prawo wyboru sposobu ustalenia emerytury.

Po 31 grudnia 2012

25 lat służby

Przyjęci po 2012 roku nabywają prawo do emerytury po 25 latach służby. Od 1 lipca 2019 roku nie obowiązuje już dodatkowy wymóg ukończenia 55 lat.

Podobne zasady obowiązują żołnierzy zawodowych. Ministerstwo Obrony Narodowej zapowiedziało w 2026 roku nowelizację ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy (projekt UD403), która według doniesień medialnych może umożliwić części żołnierzy przejście na emeryturę po 15 latach służby. Według wykazu prac legislacyjnych rząd planował przyjąć projekt w IV kwartale 2026 roku – do czasu uchwalenia obowiązują dotychczasowe przepisy.

Nauczyciele – świadczenie kompensacyjne

Nauczyciele mogą przejść na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, czyli świadczenie wypłacane do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Według ZUS potrzebne są co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 20 lat pracy nauczycielskiej w wymiarze co najmniej połowy etatu, rozwiązanie stosunku pracy na własny wniosek oraz osiągnięcie wymaganego wieku. Dla mężczyzn wynosi on 61 lat w latach 2025–2026 i wzrośnie do 62 lat w latach 2027–2028.

Emerytura stażowa – stan prac w listopadzie 2026

Emerytura stażowa, czyli prawo do świadczenia po określonym stażu niezależnie od wieku, nie została wprowadzona. W Sejmie są dwa projekty: obywatelski (druk nr 27, z inicjatywy NSZZ „Solidarność”) oraz poselski (druk nr 187). Oba zakładają możliwość przejścia na emeryturę przed 65. rokiem życia przez mężczyzn, którzy udowodnią co najmniej 40 lat okresów składkowych i nieskładkowych (dla kobiet 35 lat).

Oba projekty po pierwszym czytaniu 8 lutego 2024 roku trafiły do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Do listopada 2026 roku komisja nie przedstawiła sprawozdania, a Rada Ministrów nie przyjęła stanowiska wobec projektów. Z odpowiedzi na interpelację nr 20253 wynika, że Minister Finansów i Gospodarki nie zaopiniował projektów pozytywnie. Przewodnicząca komisji Katarzyna Ueberhan zapowiadała, że temat może wrócić w tej kadencji, a jedną z rozważanych opcji jest zrównanie wymaganego stażu kobiet i mężczyzn.

FAQ

Najczęstsze pytania o wcześniejszą emeryturę dla mężczyzn

Ile lat musi mieć mężczyzna, żeby przejść na emeryturę?

Powszechny wiek emerytalny mężczyzny wynosi 65 lat. Wcześniej mogą przejść tylko osoby spełniające warunki szczególnych świadczeń, np. pomostowego, górniczego lub mundurowego.

Czy w 2026 roku jest emerytura stażowa po 40 latach pracy?

Nie. Projekty dotyczące emerytur stażowych (druki nr 27 i 187) nadal są w komisji sejmowej i nie stały się obowiązującym prawem.

Kto może dostać emeryturę pomostową?

Mężczyzna urodzony po 1948 roku, który ukończył 60 lat, ma 25 lat stażu, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, i wykonywał taką pracę również po 2008 roku.

Po ilu latach policjant może przejść na emeryturę?

Po 15 latach służby, jeśli został przyjęty przed 2013 rokiem, lub po 25 latach służby, jeśli przyjęto go później. Wymóg ukończenia 55 lat zniesiono w 2019 roku.

Źródła i zdjęcia

ZUS, „Emerytura pomostowa”, zus.pl; ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz.U. 2024 poz. 1696.

ZUS, „Emerytura górnicza”, zus.pl.

ZUS, „Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne”, zus.pl.

MSWiA, „Zmiany w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy”, gov.pl; Policja, „Emerytura policyjna – prawo wyboru od 1.01.2025 r.”, policja.pl.

Sejm RP, przebieg procesu legislacyjnego: obywatelski projekt o emeryturach stażowych, druk nr 27, oraz poselski projekt, druk nr 187; odpowiedź na interpelację nr 20253.

Zdjęcie wyróżniające: Gmach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy ul. Działdowskiej w Warszawie. Fot. Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 pl. W treści: Starszy mężczyzna siedzący samotnie na ławce w parku. Fot. jaocampoz, Wikimedia Commons, CC0.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Spis treści